Home » Uncategorized » Siopa, Uncategorized » Máire Ní Cheocháin

Máire Ní Cheocháin

“Cú Cú-ín”


 

Máire Ní Cheócháin




Rugadh agus tógadh Máire Ní Cheocháin ar an Múirneach Beag i gCúil Aodha.   Timire Gaoluinne agus bailitheóir Béaloideasa dob ea a h-athair Domhnal Ó Ceocháin.   Dob’ ó Ros Ó gCairbre eiseann agus bo de mhuintir Oileán Bhéarra a máthair  Caitlín Ní Arrachtáin.

Comharasa béal dorais ‘bea Domhnal Bán, Síle agus Muintir Chéilleachair.    Cé gurb í an t-aon duine clainne do bhí ag na Ceochánaigh, is gairid go raibh aithine dá chur aice ar réimse leathan daoine trí saothar a h-athair agus trí chomhluadar na háite.    Bhí a h-ainm in aired mar amhránaí faoin am gur shrois sí na déagaibh déanacha agus thosnaigh bailitheóirí ar nós Alan Lomax agus Seamus Ennis ag glaoch chuiche.  Bhíodh sí ar láimh ag a leithídí Finín na Leamhna (Fionán Mac Coluim) agus iad ag tabhairt léachtanna is cainnteanna i dtaobh traidisiún amhránaôchta na ngaeil ar Raidéó Éireann.   Ní h-ionadh an dúchas gaolach do bheith go smior innte.    Tá saoghal fada saibhir caite aice imeasc lucht sean nóis agus gaoluinne ó shoin agus is í an chéad Saoi Sean-nóis de chuid Acadamh Fódhal í.

Mar a aireoigh an t-éisteoir, tá cruinneas focal, soiléireacht fogharaíochta ar aon dul le ceolmhaireacht agus aiclíocht gutha aice mar a bhíonn i stíl Mhúscraighe Uí Fhloinn.  Thug Dia guth binn di ‘na theannta san agus tugann na tréithe san in aontacht, taispeántas amhránaíochta taithneamhach, dúchasach, il-dána dhúinn.

Is mar scoláire agus múinteoir is mó atá sí ag freastal ar lucht sean-nóis na laetheanta seo tar éis di bliannta do chaitheamh ag moltóireacht ar chomórtaisí ar fuaid na tire.    Tá sí de shíor mar chrann taca agamsa im chuid oibre féin agus féadfaigh mé a mhaoimh go neamhbhalabh, gan í ní bheadh an t-Acadamh ina bhfuil sí mar bhall bunaithe, ar aon láithir inniu.

Tá a cuid ama agus fuinneamh tabhartha aice go fiall d’ógánaigh na tire agus iad i mbun  taighde agus saothar tionnscanaimh.   Tá sí igcónaí ag freastal ar chúis na gaoluinne ach go h-áirithe tímpeall ar Chorcaigh agus Cúige Mumhan.     Do bhuaigh sí Bonn Óir an Oireachtais i leith sean-nóis i 1951 agus ó shoin níl na bliannta tar éis aon chosc do chuir ar a cuid amhránaíochta, buíochas le Dia.

Ní féidir labhairt ar  thraidisiúin Mhúscraighe gan í chuir i mbarra an liosta de phíomh dhaoine an chultúir áirithe san.

Cháiligh sí mar choguiseoir tar ís scoile dhi ar Scoil Náisiúnta Chúil Aodha agus Clochar Lughaidh, Muimhneachán.   Dheidh sí i mbun oibre ar dtúis i Móinteach Mílic, ar an gCoireán agus ansan bhunaigh sí a siopa cogaisíochta féin i mBaile an Chollaigh.   Sráid Bhaile bheag ar imeall Chathair Chorcaighe dob’ ea Baile an Cholaigh an uair sin.    Is an a bhuail sí le  Kevin  Ó Crualaoi.  Búistéir le gnóth béal dorais di ab ea eiseann agus is gairid gur thiteadar i ngrádh agus phósadar.    Cúigear clainne a bhí orthu – Siún, Mícheál, Criostóir, Gobnait agus Muireann     D’fhás a gcuid gnóthaí go fairsing do réir mar d’fhás an tsráid bhaile.   D’fhan Marín ag poiticéaireacht go dtí 1993 tráth ar eirigh sí as chun aire do thairt dá céile Kevin a caileadh 1996.   Ach i rith an ama san ar fad, bhí sí ag freastal ar Chonradh na Gaeilge, Comhaltas Ceoltóirí Éireann agus eagraíochtaí eile culturtha mar aon le gluiaiseachtaí forbartha i gceantar Bhaile an Chollaigh féin.

Tá sí i mbun staidéir an tsean nóis i  gcónaí agus pé am saor a bhíonn aice caitheann sí é ar a baile beag saoire ar Oilean Inis Uí Drisceoil mar a bhíonn sí ag snámh is ag bádóireacht an bhliain ar fad.












Cú Cú-ín. leabhar agus cd / Book and cd

Price: 20.00

Cú Cú-ín. CD dúbailte / double cd

Price: 15.00




Tags:

Comments are closed.